Oecumenische bijeenkomst 2 september 2012 te Rütenbrock (Haren-Emsland)
Wat betekent voor uw kerk de woorden: ” Credo in ….. sanctam Ecclesiam catholicam”
Bijdrage dr.Bert Altena, voorzitter Provinciale Raad van Kerken Groningen – Drenthe.
1. Ik spreek hier niet namens een kerk, maar als voorzitter van de Provinciale Raad van Kerken Groningen – Drenthe. Ik kan niet eens zeggen dat ik namens de Raad spreek. Mijn bijdrage zie ik als een stem vanuit de oecumene, die om die reden aanvulling en correctie behoeft. Het stemt mij dan ook dankbaar dat ik in dit illustere gezelschap uitgenodigd ben en ik hoop van zoveel verzamelde wijsheid en verscheidenheid te kunnen profiteren.
2. De vraag vat ik op als een vraag naar het kerkbeeld. Hoe kijk je tegen de kerk aan?
Van de kerk wordt vanouds beleden dat ze één is, heilig is, apostolisch is en katholiek (in de zin van wereldomvattend)? Hoe kijk je vanuit de oecumenische beweging tegen de kerk aan? Moet je in de oecumene niet automatisch in meervoud gaan spreken, over kerken, of “kerkachtige gemeenschappen” (zoals de paus doet)? Hier hoort u iets van mijn protestantse pijn…
3. Vanaf het begin van de christelijke traditie wordt de kerk gekenmerkt door verscheidenheid en onderlinge verschillen. De teksten van het nieuwe testament leggen daar getuigenis van af.
Deze verscheidenheid is voor mij een wezenskenmerk van de kerk en is een uitdrukking van de veelkleurigheid van de Geest. De verscheidenheid is dus niet een te betreuren misverstand dat in de oecumene opgeheven moet worden. Het is juist een rijkdom en komt tegemoet aan de verscheidenheid waarmee God de mensen heeft geschapen.
Deze verscheidenheid staat niet in contrast met de eenheid van de kerk, maar is er de uitdrukking van. We zijn alleen één kerk, wereldwijd, oecumenisch, als we de verschillen koesteren, want als we dat niet doen, betekent dat dat we onze eigen vorm of traditie van kerk-zijn heilig verklaren – en dan lopen we de Geest voor de voeten.
4. In de oecumene streven we naar tekenen van zichtbare eenheid. Dat betekent mijns inziens niet uniformering, maar het erkennen van de eenheid in verscheidenheid. Er is altijd meer dat ons bindt dan ons scheidt. Als we dat waarderen, krijgt de ene kerk van Christus gestalte, zoals het ene licht door een gebrandschilderd raam in talloze kleuren uiteenvalt.
5. Oecumene, als het gesprek tussen christenen, kerkleden, in allerlei verbanden, zoals vanmiddag hier, is in de kern het mogelijk maken van ontmoetingen en het stimuleren daarvan. Een ontmoeting maakt alle betrokken partners rijker. Een echte ontmoeting is een geschenk van God.
6. De Kroatisch-Amerikaanse theoloog Miroslav Volf stelt dat in een ontmoeting tussen twee personen, altijd vier betrokken zijn. Dat zijn u (1) en ik (2), en het beeld dat ik van u heb (3) en dat u van mij hebt (4). Hij breidt dat zelfs uit naar zeven. Niet alleen u en ik, en onze wederzijdse beelden van elkaar. Maar ook het beeld dat ik van mijzelf heb (5) en het beeld dat u van u zelf heeft (6). Die zelfbeelden hoeven niet altijd te kloppen. Juist in de ontmoeting dient dat nog wel eens bijgesteld te worden. Daarom noemt hij als zevende betrokkene, God zelf, als de oneindige liefde die om eenieder geeft (7).
Citaat: Als God bij iedere ontmoeting betrokken is, dan is de zevende eigenlijk de Eerste – niet als eerste naast anderen, maar als eerste die ruimte maakt voor alle anderen en hun ontmoetingen, zonder vooroordelen.
7. Moge de God van de ontmoeting ons en onze kerkelijke gemeenschappen vanmiddag bezielen.