Bij de opening van de filosofieles bij de Theologische Vorming Gemeenteleden Groningen, had één van de cursisten een tekst van Huub Oosterhuis meegenomen (zie hiernaast). Een tekst naar Genesis 22, het verhaal over het offer van Izaäk.
Het gaf aanleiding tot een – filosofisch – gesprek. Ik vertelde hoe de Deense filosoof Kierkegaard zich uitgebreid met dit verhaal heeft beziggehouden, in zijn Vrees en beven. De opdracht die Abraham krijgt is absurd en gaat tegen elk gezond verstand in. Zijn gehoorzaamheid aan het religieuze gebod is echter zo sterk, dat hij aan alle mogelijke ethische bezwaren – waarvan we overigens in de tekst niets lezen – voorbij gaat. Voor Kierkegaard een voorbeeld van geloven, vertrouwen op God ook al is dat absurd.
Oosterhuis maakt van Abraham een figuur die op zijn minst innerlijk protesteert en eigenlijk al een voorschot neemt op de goede afloop. Dat is misschien sympathiek, en ligt ons beter, maar dat staat er allemaal niet. “Maar moet je die verhalen wel letterlijk nemen?” vroeg één van de cursisten. (Je kunt aan zo’n vraag merken dat het al 3e jaars zijn). Ik antwoordde dat je volgens mij de Bijbel méér dan letterlijk moet nemen – daarom kom ik er ook niet zo makkelijk van af.
De rest van de avond ging het over Augustinus. Rustiger vaarwater.
Achteraf bedacht ik dat ik vergeten ben om te vertellen dat je volgens Augustinus bij de uitleg van de bijbel altijd op zoek moet gaan naar de meest welwillende uitleg en als deze niet te vinden is, je je toevlucht mag nemen tot de kunst van het overslaan…
Een prima start filosofiestudie lijkt me, waarom helemaal naar de Moria om Izaäk te offeren? Pas als ik het Nieuwe Testament er op na lees begin ik er iets van te begrijpen als daar opnieuw een Vader zijn zoon opoffert (ook op de Moria toch) ook al blijft dat voor ons mensen opnieuw een mysterie! Alleen in het geloof kan ik hier iets mee! ( zie 1Cor. 1 vanaf vers 20) Mooi die toevoeging van Augustinus!