De normale routine is dat ik op maandag de orde van dienst voor de a.s. zondag maak en alvast mijn eerste gedachten over de lezingen laat gaan.
Maar de komende zondag ben ik vrij. We zijn een weekje weg.
Nu is het net Israëlzondag. Dat had ik me niet gerealiseerd toen het preekrooster voor dit jaar begin 2024 werd gemaakt.
Hoe ‘vier’ je Israëlzondag in deze tijden?
Vorige week hielden we een studiedag ‘Israëlzondag onder hoogspanning’. Ik was bij de organisatie betrokken. De aanleiding was een door veel collega’s gevoeld ongenoegen over het materiaal dat de landelijke kerk voor deze zondag beschikbaar heeft gesteld. Daarin missen wij een gedegen reflectie op de actualiteit van wat er gebeurt in Gaza en op de Westbank. De Israëlzondag is niet ingesteld om het over politiek te hebben. Maar in deze tijden is het er niet over hebben, ook een politieke keuze. Juist nu moet het onrecht benoemd worden en de stem van de slachtoffers gehoord worden. Dat ontbreekt ten enenmale in het materiaal, vandaar ons initiatief. Hier vind je een impressie van de dag door één van de deelnemers.
Na afloop hebben we als organisatoren een kort statement opgesteld en aan de leiding van onze landelijke kerk gestuurd:
Boodschap aan de PKN en haar moderamen/synode,
Vanuit de studiedag ‘Israëlzondag onder hoogspanning’ d.d. 22 september 2025 zenden wij u de volgende boodschap:
We maken ons zorgen over het overwegende zwijgen van de kerk bij het genocidale geweld van Israël in Gaza.
We verwachten van onze kerk dat ze zich nadrukkelijker uitspreekt tégen het onrecht waaronder Palestijnen lijden en vóór politieke maatregelen om dat onrecht te stoppen.
We vragen onze kerk om het goede gesprek in de gemeenten, en waar mogelijk in de samenleving, krachtiger te stimuleren.
Overigens zijn wij van mening dat de naam Israëlzondag voor verwarring zorgt en vervangen dient te worden.
Ondertekend, de organiserende Rode Lijn-theologen van deze studiedag: Bert Altena, Johan van den Berg, André van den Bor, Jaap Goorhuis, Remco van Mulligen, Jan Offringa, Dick Pruiksma, Sander Ris en Janneke Stegeman.
Via deze link worden allerlei alternatieve teksten en invalshoeken aangeboden, voor wie – anders dan ik zelf – wel voor mag gaan op deze Israëlzondag.
Je kunt dan ook onderstaande tekst van mij tegenkomen:
Een tekst die je als aankondiging kunt gebruiken in kerkblad, zondagsbrief of in de viering, als inleiding op de zondag
‘De christelijke kerk is historisch en theologisch onlosmakelijk verbonden met het Jodendom. De kerk deelt in de aan Israël geschonken verwachting van het Koninkrijk van God, zo stelt de Kerkorde. Jezus was Joods, de eerste christenen waren Joods, en bij het lezen van de Bijbel is het goed om steeds bewust te zijn van de joodse wortels van de teksten’ (tekst van de site PKN).
In grote delen van onze christelijke geschiedenis zijn deze inzichten veronachtzaamd, met soms vreselijke gevolgen. Na de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust kwam het besef dat de kerk in gebreke is gebleven, sterk op. Daarom is er toen besloten om een aparte Israël-zondag in het leven te roepen.
De huidige situatie in Israël-Palestina zorgt echter voor een groeiend ongemak, om het zacht uit te drukken, om Israëlzondag te houden.
Daarom is het goed om te benadrukken dat Israëlzondag niets te maken heeft met de staat Israël, laat staan met de huidige politiek van Israël.
Dat onderscheid is wezenlijk, maar niet altijd makkelijk te maken. Waarbij helaas meespeelt dat de naam “Israëlzondag” eigenlijk heel ongelukkig is, en de lading ook niet dekt. Het gaat er om dat de kerk haar bijzondere band en verwantschap met het Jodendom, waaruit het is voortgekomen, en het Jodendom als levende religie, viert.
Juist vanuit de kernwaarden van het Jodendom − waarin de geboden en aanwijzingen in de Thora tot recht en gerechtigheid, voor de kwetsbaren het allermeest, helder zijn, en waarin profeten voortdurend kritisch optreden als de machthebbers dat uit het oog verliezen – is het van belang dat de kerk solidair is met de slachtoffers van hedendaags onrecht en blijft oproepen tot een politiek van verzoening en vrede en recht.