kerstoverdenking

Ieder jaar vieren we in deze donkerste dagen van het jaar, het feest van Christus’ geboorte, het feest van het licht. Kerst gepaard gaat met veel gezelligheid en huiselijke sfeer. Een feest waarop we zoveel mogelijk proberen met elkaar samen te zijn, in gezins- en familieverband, als vrienden en vriendinnen, in de gemeenschap van de kerk. Want Kerst brengt je samen.

Tegelijk, dat weet iedereen, kun je je juist in deze dagen en met het. Kerstfeest eenzaam voelen. Ook tussen de mensen.
Omdat je het gemis telt en voelt van degenen die je ontvallen zijn en dat in deze dagen van gezelligheid en huiselijkheid des te meer schrijnt. Je kunt je eenzaam voelen met Kerst, als het lijkt alsof iedereen kinderen, kleinkinderen en een grote familieschare heeft, maar jij niet. Een eenzame kerst, als je uit de kerk weer alleen naar huis moet.

We kunnen elkaars verdriet niet wegnemen, we kunnen elkaars eenzaamheid niet opheffen, hooguit voor een tijdje dragen en verdragen. En toch is er iets met het Kerstfeest dat misschien enigszins aan ons onbehagen tegemoet kan komen. Iets dat bij de kern van dit feest hoort. Iets dat te maken heeft met waar het bij het Kerstfeest van Christus’ geboorte wezenlijk om gaat.

Het wonder van Kerst is, dat God – dat hoogste woord, die onbevattelijke werkelijkheid – dat God neerdaalt op aarde, deel wordt van ons menselijk bestaan. Het wonder van Kerst is dat het Woord – God zelf – mens wordt, als wij, als u en ik en iedereen.
Wij worden niet alleen gelaten. Wij worden niet tot ons zelf veroordeeld, als mensen, maar in ons aardse bestaan licht de hemelse vrede op. In onze menselijkheid mengt zich de goddelijke heerlijkheid.

Kerst vier je samen, maar het is ook het feest van het samen. Van God en mens, samen. Van Gods goedheid die zich verbindt aan het menselijk leven en de menselijke geschiedenis. Een van de namen van het kind van Kerst is Immanuël, wat betekent: God met ons. En dat ons, dat mag je zo persoonlijk nemen als ieder van ons is. God voor mij. Is dat geen wonder?

Sinds Kerst is geen mens eenzaam meer.
Natuurlijk, je kunt je best zo voelen, en dat ook niet zonder reden. Een mens kan zo geïsoleerd raken of zichzelf zo isoleren, dat iedere gemeenschappelijkheid op afstand raakt. Maar dan nog blijft gelden, hoe alleen je je ook soms voelen kunt, dat er in ieder mens een vonkje van de goddelijke gemeenschapszin wakkert, sinds God mens geworden is. In Jezus deelt Hij ons bestaan tot in alle uithoeken daarvan, ook de voor anderen verborgen uithoeken van onze ziel, daar waar wij geen anderen toelaten, zelfs onze meest nabijen niet. In Jezus is Hij, God, daar dwars doorheen gegaan, laat Hij zijn licht schijnen op alle plaatsen waar wij de deur liever gesloten houden. In Hem openbaart zich Gods liefde die alles doorschijnt en doorlicht en onze eenzaamheid opheft. Mensen opent, voor zichzelf en voor elkaar, en daarin en daardoor: voor die goddelijke vonk van licht en leven.

Kerst vier je samen.
Het is niet het feest van de in zichzelf gekeerde huiselijkheid, ook al lijkt het daar vaak op. Het is eigenlijk het feest van de uit-huizigheid. Het feest van de verbinding, ook over ongedachte grenzen heen. Omdat God zich verbindt, over de onverbiddelijke grens heen, met mensen en het menselijke lot. Omdat God zich bindt aan mij, onvoorwaardelijk. Is dát geen wonder?

Als je let op de details van het kerstverhaal zoals dat in de evangeliën wordt verteld, zie je het overal terug.
De geboorte van het kind in het menselijk gezin van Jozef en Maria. Dat is niet alleen een aandoenlijk tafereel dat we sterk hebben geromantiseerd, maar het drukt ook uit dat Gods menselijkheid van dezelfde orde is als van ons allemaal. Ook God is klein begonnen. Ook Jezus is geboren uit de liefde van mensen, geheel afhankelijk van menselijk zorg, van raad en daad. Geen mens kan op zichzelf bestaan. Mens zijn we samen.

Dan komen daar de herders, de randbewoners, u kent hun reputatie. Ze staan er voorbeeldig, en representeren al die andere mensen door alle tijden heen, die aan de kant staan, die worden aangekeken en nagewezen, maar voor zulke mensen heeft Gods liefde een opmerkelijke voorkeur. Hij brengt gemeenschap tot stand, waar wij zo vaak scheiding maken. Juist zij horen er bij, meer dan dat, mogen vooraan staan.

Dan zijn daar ook de koningen, in dat andere geboorteverhaal, de vertegenwoordigers van de wijde wereld, die met hun geschenken komen, niet alleen om eer te bewijzen, maar ook om de relatie te bevestigen, zoals dat in ieder uitgewisseld geschenk aan de orde is. Zoveel wil dat zeggen als: Zij horen er ook bij, de hele wereld is er bij betrokken, bij dit Kind van God, dit mensenkind.

En dan zijn daar ook de engelen, in de kerstnacht, met hun lied. Deze boodschappers, deze grensboden tussen hemel en aarde. Gods douaniers zijn het, de engelen, postiljons van Gods amour. Ook zij zijn er bij betrokken, uiteraard, want als God gemeenschap sticht en relatie herstelt dan gaat dat de gehele werkelijkheid aan, hemel en aarde maar ook de geestelijke wereld tussen beide. Want er is meer tussen hemel en aarde, niet waar, daar waar de engelen wonen en al het andere dat ons begrip te boven gaat…

Als je er op een bepaalde manier naar kijkt, dan spreekt alles van het Kerstverhaal over Gods initiatief tot gemeenschap en verbinding. Dat is wat liefde doet. Het herstelt banden, het brengt mensen samen, het doet ons beseffen dat er een macht is die alles wat we zijn draagt en plaatst in een groter verband. Gods liefde raakt ons aan, en levenslang ben ik niet eenzaam meer, zoals de psalmist het zingt (116, berijmd).

Hoe kunnen we beter Kerst vieren dan door dit op onze eigen bescheiden maar besliste manier waar te maken? Hoe kunnen we beter kerst vieren, dan samen, met elkaar, met heel de wereld, ZALIG KERSTFEEST.