Overdenking

Kerstmeditatie 2021

“Onze roeping is het, de mensen een ervaring van schoonheid te geven. Als de kerk dát niet meer doet, waartoe dient ze dan.”

Dit is een uitspraak van een Russische priester uit de tijd van het communisme. Ik las het dit jaar ergens, weet niet meer waar, maar het is me bijgebleven.

De ouderen kennen allemaal nog wel de deprimerende beelden van het leven achter het IJzeren Gordijn. De grauwe neerslachtigheid, de karige levensstandaard, de angst om kritisch te zijn over de communistische partij.
In die situaties, waarin ook de kerk en haar priesters werden tegengewerkt, in die lelijke en harde werkelijkheid hield men zo goed en zo kwaad als het ging, de kerkjes open, overal op het wijde Russische platteland. En overal bewaarde men met zorg en liefde, de kleurige iconen, die in de kerk met het warme licht van de kaarsen een eigen gloed verspreiden. En in de kleinste dorpjes ver in het onmetelijke land, bleven priesters en monniken de liturgie vieren, de goddelijke liturgie zoals dat wordt genoemd in de orthodoxe kerk, waarin hier op aarde al even een glimp wordt opgevangen van de schoonheid en de luister van de hemel.

Dat is onze roeping, om de mensen in deze lelijke, harde, onverschillige, grauwe wereld, een ervaring van schoonheid te schenken… Waartoe dient de kerk anders?
Er schuilt een diepe waarheid in deze uitspraak.

Wij proberen dat op onze manier te doen.
Onbeholpen, als je het vergelijkt met de praal en pracht van de oosterse orthodoxie en liturgie.
Maar toch. Er is een mooie kerstboom hier in het koor, versierd door vlijtige handen.
Er is een mooi Kerststuk, met de vier kaarsen van Advent erin verwerkt.
Er zijn de musici die meewerken en klank aan het Kerstfeest schenken.
En de kerk zelf staat deze maand in kleurig licht voor het hele dorp.
Natuurlijk is het niet zo als andere jaren – laten we daar niet te veel over hebben, dat is nu eenmaal zo – maar in de kern gaat het ook dit jaar met Kerst om de ervaring van schoonheid.
Zonder dat zou ons Kerstfeest niet compleet zijn.

Daarom is het ook zo belangrijk om dat in je eigen huis of situatie ook te doen. Het mooi en gezellig maken. Met lichtjes, een kerststukje, een mooi gedekte tafel.
Misschien zijn er mensen die zeggen: ‘Dit jaar niet’. U hebt teveel meegemaakt, om aan die drukte mee te doen. Of uw hoofd staat er niet naar. Dit jaar geen boom, geen lichtjes, al die poespas. Misschien zijn er mensen die zeggen: ‘Waarom zou ik dat doen? Er komt toch nooit iemand met Kerst, zeker dit jaar niet. Waren die rot-feestdagen maar voorbij’.

Ik weet niet hoe u zich voelt, juist op deze dagen.
Maar ik zou u het zo gunnen, en je zou het jezelf eigenlijk moeten gunnen, om er toch wat van te maken. Juist met Kerst. Iets van schoonheid, iets van gezelligheid, iets dat je opfleurt en de dingen mooier maakt. Misschien is dat wel, echt Kerst vieren.

Natuurlijk, ik ken de bezwaren. U zult zeggen: het gaat niet om de buitenkant, niet om de schone schijn. Dat is allemaal gespeeld, handig van de commercie en zo voort. Kerst vieren zoals in de bladen staat. Over een paar dagen is het weer voorbij en draait de wereld door zoals die altijd draait, dol draait. En toch, hoe waar dat is, wie heb je daar mee?
En is dat dan wat Kerst is? Een beetje miezerig zitten te pruimen…

Het is onze roeping, niet alleen van priesters en dominees en kerkelijk werkers of andere religieuze functionarissen, nee, het is ónze roeping om jezelf en elkaar de ervaring van schoonheid te gunnen. De schoonheid die schuilt in het aloude verhaal, dat God zelf, de hemelse luister, voet op aarde zet, met zijn kindervoetjes in de modder van onze werkelijkheid stapt. Het is onze gezamenlijke roeping, omdat dit de kern van het Kerstfeest is.

Dat is precies wat het kerstverhaal vertelt. Want dat vertelt het onverwoestbare verhaal dat God met zijn liefde in deze wereld kwam, waardoor alles mooi wordt gemaakt, in het schone licht wordt gesteld. De hemel op aarde.

In een donkere wereld, gaat een helder licht schijnen.
In een harde en gewelddadige werkelijkheid, is er een boodschap van vrede.
in een lelijke en rauwe en wereld, is er een kind dat ons opnieuw leert om de schoonheid van deze wereld te ontdekken, door alles in het licht van zijn liefde te plaatsen.
Liefde maakt alles mooier.

De donkere wereld, dat is de nacht, waarin de herders op het veld zijn bij de schapen. De koude nacht, vol gevaar. Het staat symbool voor het donker vandaag, in het leven van zoveel mensen, angst, bezorgdheid, verdriet, gemis noem het maar op.
Maar in het duister kan het licht gaan schijnen, zoals de herders plotseling een gat in de wolken zien en het licht uit de hemel, en het lied horen van de engel en het engelkoor. Een verlosser is geboren. De redder der wereld.

Die harde en gemene werkelijkheid, dat is koning Herodes die ondertussen in het paleis van zijn macht zit te broeden op een list om dit kind de pas af te snijden. Vanaf het allereerste begin is het leven van Jezus aangevochten, in gevaar. Altijd zijn er de kwade machten, ook in onze wereld. Maar Kerst is als een plek van licht, een cirkel van vrede, die vandaaruit een weg zoekt. Vrede is aanstekelijk.

En die lelijke en rauwe werkelijkheid – die is er ook altijd, ook in onze wereld van vandaag, op zoveel plaatsen, niet alleen achter het IJzeren Gordijn.
Maar als je met de ogen van de liefde daarnaar kijkt, dan verandert het beeld. Dan is niemand een hopeloos geval en geen situatie meer uitzichtloos.
Dan krijgt alles een andere glans en een diepere betekenis.

Zo werkt toch de liefde?
De liefde maakt niet blind, zoals het spreekwoord zegt, maar leert je zien met andere ogen.

Er is schoonheid in de wereld, in de wonderlijke schepping, schoonheid in ieder mens, hoe gehavend hij of zij ook is, geschonden, beschadigd, gekwetst, onderdrukt.
Jezus is het meest te vinden juist bij die mensen aan de rand van de maatschappij.
Zijn liefde voor mensen wordt het scherpst zichtbaar en ervaarbaar bij degenen aan wie het vaak aan liefde van anderen ontbreekt.

Dat alles vieren we met Kerst.
Jezus als teken van schoonheid. Als degene die ons leert zien met nieuwe ogen, hoe schoon uw vrede is (Lied 836, strofe 4)

Gun u zelf die ervaring. Gun elkaar dat nieuwe zicht.
Dat zal de wereld en ons leven een beetje mooier kleuren.
En dat kan geen kwaad… Daar knappen we allemaal van op.

Previous Post Next Post

No Comments

Leave a Reply