Vanaf 2014 schreef Harmen Jansen korte bijdragen in een rubriek ‘Geloofsgetuigen’, onder andere voor de Groninger Kerkbode. Inmiddels heeft hij er genoeg geschreven om een jaar te vullen. In 366 Geloofsgetuigen, een kloeke uitgave, zijn ze verzameld met de sprekende ondertitel ‘Mensen waar licht door straalt’.
Het is een prachtig en rijk boek geworden. Een boek dat je niet van A tot Z in één keer tot je neemt. Je doet er beter aan om per dag kennis te maken met een geloofsgetuige. Op één bladzijde vind je naast een afbeelding van de betreffende persoon een beknopte levensbeschrijving en een pakkend citaat. Het levert heel wat boeiende ontmoetingen op, is mijn ervaring. Natuurlijk kom je bekende namen tegen uit de rijke geschiedenis van het christendom. Maar heel dikwijls stuitte ik op voor mij onbekende namen. Waardoor je weer verder gaat zoeken om meer van deze bijzondere mensen te weten te komen.
Jansen heeft zich breed en oecumenisch georiënteerd zodat er een bont gezelschap is samengebracht uit alle delen van de wereldkerk. De portretten zijn kort en bondig en meestal gekoppeld aan de geboorte- of sterfdatum van de betrokkene. Als een echte predikant kan hij het niet altijd daarbij laten en eindigt menige bijdrage met een actualiserende kwinkslag, maar nooit zo dat het storend wordt.
Dit boek staat in de traditie van de heiligenkalenders. In de protestantse traditie is daar vanouds wat aarzeling bij. Je zou eens aan persoonsverheerlijking doen.
Gelukkig wordt onder protestanten steeds meer ingezien dat het belangrijk is om hen die ons voorgingen op de weg van het geloof te eren en je door hun voorbeeld te laten inspireren.
Veertig jaar geleden kwam Niek Schuman met een eerste ontwerp voor een ‘nieuwe getuigenkalender’ onder de sprekende titel ‘Wij zijn de eersten niet’. Kort daarna stelde Theo Vrijlandt in zijn boek Liturgiek een vergelijkbare lijst op ‘ter gedachtenis van onze voorgangers’. Op zijn manier bouwt Jansen hierop voort. Daarnaast zijn ook de tien moderne heiligen, zoals ze in steen vereeuwigd zijn boven de westelijke ingang van de Westminster Abbey, in deze verzameling vertegenwoordigd.
Het verlangen om het verhaal te blijven vertellen van deze geloofsgetuigen, hij noemt ze ‘het vijfde evangelie’, is één van de drijfveren voor Jansen geweest, zo lezen we in de inleiding. Maar daarnaast ook de verwondering die hem zelf regelmatig trof bij het ontdekken van deze levensverhalen. En, verklaart hij met nadruk, ook onvrede is een drijfveer geweest. De onvrede dat religie in onze huidige maatschappij gemakkelijk aan de kant wordt gezet, terwijl het zo’n rijke bron van inspiratie is.
Hoe het ook zij. We hebben er een mooi boek aan te danken. Om een jaar (of langer) met je mee te laten gaan en je te laten raken door hun leven en geloof.
Harmen Jansen, 366 Geloofsgetuigen, Uitgeverij Van Warven Kampen 2025, €34,95