Gepubliceerd in het Gezamenlijk Kerkblad Drenthe-Overijssel, november 2012
Het thema levenskunst staat volop in de belangstelling. Er worden cursussen aangeboden en trainingen waarin de levenskunst centraal staat. Diverse boeken over dit onderwerp verschijnen op de markt. Recent is het boekje Doornse levenskunst verschenen, waaraan verschillende predikanten uit de kring van Op Goed Gerucht hebben meegewerkt. De ondertitel van het boekje laat zien waar het in de levenskunst om gaat: mooi, goed en waarachtig leven.
Deze drie woorden hebben oude wortels die terug gaan tot de klassieke oudheid. Daar gold het motto dat een mens in zijn leven streeft naar het schone, goede en ware (pulchrum, bonum, verum). Een geslaagd leven is een leven dat aan deze waarden beantwoordt. Wie dat bereikt is een gelukkig mens. Daarom moet je werken aan zelfkennis (ken u zelve) en je deugden als soberheid, moed, matigheid en rechtvaardigheid eigen maken. Veel van deze oude adviezen keren in moderne levenskunsttrainingen terug.
Deze klassieke filosofische levenskunst is vandaag populair omdat het idee om zelf je leven vorm te geven aansluit bij een modern levensgevoel. In vroegere tijden werd voor jou bepaald hoe je diende te leven. De patronen (arbeid, huwelijk, geloof) lagen voor je klaar. Een mens voegde zich in het vertrouwde. Nu wordt je verteld dat je het leven zelf kunt maken, je kunt worden wat je wilt, doen wat je bevalt. Jongeren vandaag werken aan hun eigen profiel, zowel op Internet (Facebook) als in de opleiding (portfolio). Wie echt wil kan slagen en als je dat niet doet ben je (dus?!) een mislukkeling. Dat laatste is de keerzijde van de hedendaagse nadruk op levenskunst en zelfverwerkelijking.
Op de achtergrond speelt het idee dat een mens iets van zijn leven kan maken en dat dus ook dient te doen. Je bent zelf verantwoordelijk voor een geslaagd leven. Natuurlijk beseffen ook de oude filosofen dat het meeste je in het leven overkomt. Zij noemden dat het lot. Je kiest je lot niet uit, maar de manier waarop je er vervolgens mee omgaat, ligt wel in jouw hand. Verzet je je of probeer je mee te bewegen en er het beste van te maken?
In het genoemde boekje van de Goed Gerucht dominees, waarbij de verwijzing Doorn slaat op de plaats van samenkomst van deze predikantenclub, wordt de levenskunst benaderd vanuit de christelijke traditie. In diverse thema’s wordt dat op een herkenbare en toegankelijke manier uitgelegd.
In het geloof gaat het ook om de vraag hoe een mens op een geslaagde manier kan leven, maar daar worden accenten toch iets anders gelegd. Aan de klassieke deugden, voegt de traditie de drie theologische deugden, geloof, hoop en liefde toe. Zij wijzen naar de echte kunst van het leven. Christelijke levenskunst bestaat uit het vermogen het leven voor alles te kunnen ontvangen, als een geschenk (genadegift) uit Gods hand. Het leven is niet ons bezit, het is ons gegeven, om er vervolgens op een goede manier gebruik van te maken. Christelijke levenskunst is er niet op gericht om gelukkig te worden, maar om gelukkig te maken.