Preken

schrik en angst, paaswake

In de paaswake lezen we de hele Bijbel als het ware door.
We beperken ons tot een handvol lezingen uit de verschillende onderafdelingen van de Schrift.
En bij de laatste lezing, uit het Evangelie, gaan we in navolging van de traditie in de overgrote meerderheid van de christelijke kerken, staan. Het hoogtepunt. Het evangelie van Pasen.

Maar als je nauwkeurig kijkt hoe Marcus Pasen beschrijft, dan is het een terechte vraag of dit wel het hoogtepunt is. De climax lijkt een anti-climax.
Na de woorden van een in het wit geklede jongeman, die de vrouwen in het graf ontmoeten, staat er dat ze naar buiten gaan en bij het graf vandaan vluchten, “want ze waren bevangen door schrik en angst. Ze waren zo erg geschrokken dat ze tegen niemand iets zeiden”.
Zo eindigt het evangelie.
Met schrik en beven. Met het grote zwijgen…
Een abrupt einde. De slotzin heeft in onze vertaling nog een punt, maar in het Griekse origineel breekt de zin op een onbeholpen manier af. Een stamelend, verontrustend slot. Er is geen spoor van triomfantelijkheid. Geen enkele overwinnaarretoriek. Er is schrik en angst … en het eindigt met het grote zwijgen…

Uit verlegenheid daarmee is al er snel een alternatief slot aan het evangelie vastgeplakt. Maar daarmee miskennen we de bedoeling die de evangelist met zijn opmerkelijke slot heeft gehad en met heel zijn evangelie.

Het voert te ver om daar nu uitgebreid op in te gaan. In de afgelopen weken hebben we bij voorkeur uit het Marcusevangelie gelezen en ontdekt dat er een paar typerende kenmerken van dit kortste evangelie zijn. Belangrijk is dat Marcus geen verslag schrijft maar een weergave van de gebeurtenissen die bedoeld is om jou, als lezer en als hoorder, in beweging te krijgen. Je wordt, bewust, telkens op het verkeerde been gezet.
Er is dat mysterieuze motief van het Messiasgeheim. De opdracht om te zwijgen.. om te verhinderen dat we teveel zeggen of het verkeerd uitleggen?

We worden uitgedaagd om de vreemdheid, de andersheid van Jezus, te ontdekken. Steeds zijn het de leerlingen, de mensen die het dichtst bij Jezus staan, die er het minste van begrijpen. Telkens is er het onbegrip, de verkeerde verwachtingen, van een God die zal zegevieren met macht, van leerlingen die bekvechten om de ereplaatsen – en het evangelie daagt ons uit om te leren begrijpen dat Gods macht zich toont in zwakheid; dat wie groot wil zijn in het koninkrijk moet leren dienen; dat de Zoon des Mensen is gekomen niet om gediend te worden, maar om zijn leven te geven als een losprijs voor velen.
Dat staat zo haaks op menselijke verwachtingen en wereldse patronen. Dat doorkruist telkens weer alles waar wij aan hechten en op vertrouwen.

De passie zoals Marcus die vertelt typeert zich doordat Jezus steeds meer alleen komt te staan. De een na de ander valt om hem weg. Zijn vrienden die hem verraden, verloochenen en bij hem wegvluchten. De hogepriesters veroordelen hem. De Romeinse soldaten bespotten hem. Zijn Vader antwoordt niet als hij in doodsnood bidt in de hof van Getsemane. Bij Marcus horen we die smartelijkste van alle kruiswoorden: Mijn God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten… Het is het laatste woord van Jezus.

Het eigene van het Marcusevangelie, inclusief dat verwarrende einde, is misschien wel dit: dat wij leren zien dat tegen alle verwachtingen in God daar gevonden wordt: in de verlatenheid, in de leegte, in het zwijgen.
“God heeft ervoor gekozen om te zijn en om zich te manifesteren, op het laagste, zwakste punt van de menselijke ervaring… God is niet waar je dacht dat Hij was, God is in en met de sterfelijke mens, die hulpeloos is en op het punt staat een afschuwelijke dood te sterven. Dit is waar God wil zijn en zichzelf openbaar wil maken, en het evangelie is de weerspiegeling van die goddelijke openbaring”.  (Rowan Williams, God ontmoeten in Marcus, p. 66)

God leeft in Jezus. In de gekruisigde, in de dood gemartelde mens, in de liefde die zich eindeloos geeft, in overgave zonder zelfbehoud, in alles wat voor de wereld zwak en dwaas is.

Vorig bericht Volgend bericht

Nog geen reacties

Laat een reactie achter