Preken

Geef licht! (Kerstnacht 2018)

Geef licht!

Geef licht. Dat is de titel van een lied dat Stef Bos speciaal voor deze Kerst heeft geschreven voor de campagne van Kerk in Actie.

Geef licht, voor kinderen in de knel.
Zo is er in de afgelopen weken gecollecteerd voor Kerk in Actie, voor kinderen in Colombia, voor weeskinderen in Oekraïne, voor vluchtelingenkinderen in Myanmar en Libanon, en voor kinderen in gewelddadige wijken in Zuid-Afrika.
Zuid-Afrika is het land waar Stef Bos de helft van het jaar woont – getrouwd met een Zuid- Afrikaanse. In een interview voor de campagnekrant vertelt hij:

“Ik zat eens in een kerkje in Kaapstad waar enorm vurig werd gezongen. Later ontdekte ik dat ik tussen de daklozen zat. Dat was voor mij een les in nederigheid. Ik had het niet in de gaten, want zij waren zo blij en dankbaar. Juist mensen die in het duister zitten, laten je zien waar je het licht kunt vinden”.

Misschien herkent u dat laatste. Juist mensen in het duister, laten je het licht zien.
Je kunt op allerlei manier verrast worden, juist door mensen van wie je het niet verwacht.

Het is een ervaring van niks, maar dit najaar liep ik bij ons in de buurt met een collecte voor het gehandicapte kind. Ik heb er eigenlijk een hekel aan, ik had besloten om het niet meer te doen, maar ja, dan word je gevraagd, en dan.. Nou ja, wat stelt het ook voor, een uurtje rond etenstijd bij de deuren langs. Je doet het toch niet voor jezelf?
Ik weet niet of u wel eens met een collectebus hebt gelopen. Je scant van te voren het huis waar je aanbelt, en dan maak je al een inschatting… Die kunnen het wel missen… Die zal wel niks geven… Misschien ben ik alleen zo? Hoe dan ook, hoe vaak word je niet verrast. Je haalt meestal het meeste op in de mindere wijken.
Eigenlijk is het iets wat we allemaal al lang kunnen weten. In de Bijbel gaat het daar al over. Over de mensen die van hun armoede delen en over de rijken die met hun rijkdom geen weg weten. Rijken, dat zijn arme mensen met veel geld, las ik dit jaar ergens.

Juist mensen die in het duister zitten, laten je zien waar je licht kunt vinden.
Die uitspraak van Stef Bos wordt haast letterlijk geïllustreerd in het overbekende Kerstverhaal. En dan bedoel ik natuurlijk de herders op het veld, de herders in de winternacht.
Zij zijn het die door de engel op pad worden gestuurd en zo bij het kerstkind uitkomen – we kennen het romantische plaatje. De stoere herders, de ruige bonken – en vertellen we er dan altijd bij: zij waren de mensen waar in die tijd een beetje op neer werd gekeken. De ruwe karakters die goed genoeg waren voor het domste werk, een beetje bij de schapen rondhangen. De herders dat waren de laagstbetaalden, de orderpickers in de distributiecentra, de arbeidsmigranten in de agrobusiness die door koppelbazen zijn ondergebracht in veel te krappe vakantiehuisjes op afgelegen parken – Herders, je kon ze ook amper verstaan, want ze spreken zo hun eigen taal en hebben hun eigen manier van doen.
Díe herders spelen een cruciale rol in het Kerstverhaal.

Zij zijn het die als eerste het goede nieuws van Kerst verspreiden.
Zij gaan terug, horen we, terwijl ze God loven en prezen om alles wat ze gezien en gehoord hadden. Zij gaan terug, de wereld in, om de goede boodschap aan anderen te vertellen en door te geven. Zij geven het licht door. De engelen, ja die hebben natuurlijk ook hun rol, maar die zijn al lang en breed weer terug naar de hemel. Engelen, daar heb je als het erop aan komt niet zoveel aan. Het meeste haal je op in de mindere straten. Bij de herders moeten we zijn. Aan de herders hebben we het te danken. Maria bewaarde al deze woorden in haar hart; ze hield het voor zichzelf. Maar de herders schreeuwen het van de daken. Hun herdersstal wordt een nieuwe pioniersplek. Juist de mensen in het donker, wijzen je de weg naar het licht.

Maar nu komt daar nog iets bij, dat daar een verdieping aan geeft. Want je kunt dit horen als een soort morele les, zoals Stef Bos zegt, een lesje in nederigheid. Je kunt het zien als een bijbels motief, waarin de mensen aan de rand of achteraan, naar voren worden gehaald. Allemaal waar, maar er zit nog iets wezenlijkers in dat alles met Kerst te maken heeft. Dat vond ik in een meditatie van Dietrich Bonhoeffer, ik zeg het er maar even bij. Ik heb dit najaar nog meer gedaan dan alleen collectelopen…

Bonhoeffer schrijft (in zijn Ethiek):
“De mensgeworden Zoon is het ondoorgrondelijk geheimenis van de liefde van God voor de wereld. God heeft de mensen lief. God heeft de wereld lief. Niet een ideaalmens, maar de mens zoals hij is, en geen ideaalwereld, maar de werkelijke wereld (…).
Terwijl wij onderscheid maken tussen vromen en goddelozen, goeden en slechten, heeft God de concrete mens lief zonder onderscheid. Hij duldt niet, dat wij de wereld en de mensen indelen naar onze maatstaven en ons tot rechters over de wereld opwerpen (…) De boodschap van de menswording van God is een frontale aanval op een tijd, waarin (…) de verachting voor de mens het einde van alle wijsheid is.”
Hier stop ik met citeren. Hij schrijft dit met op de achtergrond de oorlogstijd met de mensenverachtende ideologie van het nazisme, maar het is alsof het over onze eigen tijd en over de wereld van vandaag geschreven is, niet soms?

De verachting voor de mens, voor de concrete mens, de mens in nood, de mens naast mij, de mens die ik zelf ben, want er is ook zoiets als zelfverachting – te klein denken van jezelf, je zelf naar beneden halen, slecht van je zelf denken, soms heel subtiel omdat je denkt dat dat van het geloof of van God zou moeten. Nee!

Gods liefde is er voor ieder mens en die liefde is er zonder voorwaarden en zonder onderscheid. Niet voor de ideale types, voor de volmaakte perfecte FB-personalities, niet voor iedereen die krampachtig een imago overeind houdt, maar voor jou zoals je bent, zonder pretenties, zonder onderscheid.

Dat is iets wat we steeds weer moeten leren, wat je steeds weer mag horen, al was het maar één keer per jaar met Kerst. God heeft de wereld lief. Vrede op aarde voor alle mensen die hij liefheeft! Wie dit licht ontvangt, kan zelf ook licht geven. Geef licht. Geef de liefde een gezicht.

Vorig bericht Volgend bericht

Nog geen reacties

Laat een reactie achter