Het Nederlands Dagblad heeft een enquête gehouden onder 1000 predikanten, waar ik ook bij hoorde. Vandaar dat ik inzage kreeg in het artikeltje wat daar uit is gerold. De verlegenheid is groot, onder kerkgangers (volgens de dominees) en ook onder de dominees zelf (56%). 

binnenkort verwacht op aarde ESA-astronaut Andre Kuipers

Ik hoor overigens bij de minderheid, die geen moeite met Hemelvaart heeft. Maar dat komt ook omdat ik geleerd heb dit verhaal onbekommerd als een verbeelding te zien, zodat je dus niet in het gedrang komt als je de letterlijke hemelvaart met het moderne wereldbeeld probeert te verzoenen. “De hemel, dat is niet bij Mars rechtsaf en dan een eeuwigheid verder…”, maar waar dan wel??? 
Wat betreft het niet letterlijk lezen van Hand. 1 behoor ik, blijkens de uitslag, opnieuw tot de minderheid. Alleen onder PKN-dominees komt deze opvatting voor – niet onder de orthodoxen – en van hen ziet 1/3 hemelvaart als een metafoor en de overige het kennelijk als een “fysieke gebeurtenis”. De krant lijkt te schrikken van de omvang van de eerste groep; ik eerlijk gezegd van de tweede.

Om met een zeer belegen grapje af te sluiten: een goede hemelvaart gewenst!

Dat laatste stond in mijn preek centraal. Terwijl ik vorige week mijn hondje uitliet en nadacht over een en ander, kreeg ik het idee (een teken uit de hemel??) om hier iets concreets mee te doen. Vandaar de uitnodiging aan het eind van de preek om een briefje met naam en adresgegevens in te vullen, dit in te zamelen en vervolgens een ander briefje te trekken. Degene die jij trekt, nodig je uit voor een gezamenlijke maaltijd. Op vergelijkbare manier mag je zelf een uitnodiging tegemoet zien. Eén keer ben je gastheer/vrouw, de andere keer gast aan tafel. Zo krijgt de preek haar toepassing: de abstracte vreemde wordt een concrete ander. 

ontmoeting aan tafel (uit bored couples, martin parr)

De meeste mensen reageerden gelukkig enthousiast en doen mee. Uiteraaard op vrijwillige basis. Maar toch vond iemand het feit dat ik alvast papier en pennen had meegenomen, intimiderend, zo begreep ik uit zijn mail.

‘t Is de bedoeling dat op onze wijksite fotootjes worden geplaatst van de gezamenlijke etentjes. Ik hou u op de hoogte.

thhk veteranen, met rechts (staand) de dominee van rolde

Ik studeerde in de periode dat Kampen haar grootste bloei kende wat studentenaantal betreft (begin jaren 80). Het was tevens de tijd waarin het democratiseringsproces ons flink bezig hield en de studentenpopulatie verdeelde langs tamelijk scherpe scheidslijnen. In het gesprek bleek dat sommigen daar aan hadden geleden, anderen (waaronder ik zelf) daar nu wel wat genuanceerder naar willen kijken, maar toen een aantal reünisten met terugwerkende kracht onze inzet voor een maatschappijkritische theologie badinerend wilde wegzetten, kwam de authentieke irritatie van toen weer naar boven. Iemand had het over die ‘merkwaardige democratisering’. Wat is in …naam merkwaardig aan democratisering?

Er is veel veranderd. Vroeger (in onze tijd) was alles uiteraard veel beter, enzovoort, maar toch. Het is jammer dat de kracht van Kampen, kritisch theologiseren dicht op het grondvlak van kerk en samenleving, goeddeels verdwenen lijkt en de academische theologie steeds meer losgezongen raakt van de werkelijkheid. Of zie ik dat verkeerd? Zou zo maar kunnen, want na twee nostalgische dagen in Kampen weet ik niet meer zeker of ik wel helemaal objectief ben.

Lees over gemengde gevoelens en meer gemengde gevoelens (met filmpje)

Er is geen filosofisch (rationeel) betoog dat een overtuigd gelovige van zijn of haar stuk zal brengen. Zoals er omgekeerd niemand bekeerd zal worden door een theoretische bewijsvoering dat God bestaat (als zo’n bewijsvoering bestaat..). Philipse vecht tegen windmolens, als hij meent dat godsdienst en alles wat daar bij hoort met wetenschap uit te bannen is. Wel of niet geloven in God is geen kwestie van een verzameling argumenten voor of tegen.

opera Don Quichotte

Als mensen beweren dat mijn geloof gebaseerd is op ‘onzin’ wil ik hun zelfs dat niet ontstrijden. Wel voeg ik er dan aan toe dat het wat mij betreft dan wel over een zeer interessante vorm van onzin gaat, vergeleken met de onzin waar anderen zich druk over maken. En als u even geduld hebt, wil ik ook nog wel een paar zinnige redenen geven waarom ik geloven zo gek nog niet vind. Maar de illusie dat ik daarmee iemand anders dan mij zelf overtuig, heb ik al lang opgegeven.

Het boek Overal Adam en Eva van literatuurwetenschapper Mineke Schipper gaat over de verhalen die van het eerste mensenpaar zijn overgeleverd. Het oerverhaal uit de joodse bijbel in Genesis, heeft in christendom en Islam en daarbuiten velen geïnspireerd. In allerlei legenden en uitbreidingen bij het verhaal, worden soms heel originele interpretaties gegeven. Een korte recensie van het boek, die ik schreef voor de site NieuwWij, vindt u ook op deze site (recensies).
Uit dit boek de volgende (joodse) legende:
De Heer dacht erover na uit welk deel van Adam Hij de vrouw zou scheppen. Hij sprak: ‘Ik zal haar niet uit het hoofd maken, anders krijgt ze het te hoog in de bol. Ik maak haar niet uit het oog, anders gaat ze overal rondspieden. En niet uit het oor, anders luistert ze naar iedereen. Ik maak haar niet uit de mond, anders praat ze te veel. En niet uit het hart, anders wordt ze opvliegend. Ook niet uit de hand, anders wil ze alles aanrakken. En niet uit de voet, anders gaat ze overal rondhangen. Maar uit een kuis lichaamsdeel dat ook bedekt blijft, als de mens naakt is.”

En zo is het gekomen dat Eva uit de rib van Adam werd geschapen.

Ooit hoorde ik daar dan weer de volgende grap over, dat toen Adam ontwaakte en de schoonheid van Eva zag, hij uitriep: “Heer, neem al mijn ribben en maak er vrouwen van…”

Het gedicht benoemt juist de tragiek van de oorlog. De keuze van de oudoom, naar wie de schrijver van het gedicht is vernoemd, wordt niet goed gepraat of gebagatelliseerd. Ze wordt geplaatst naast de keuze van vier andere gezinsleden voor het verzet. En de moeder heeft al haar elf kinderen even lief. Maar op 4 mei mag de naam van één van hen niet genoemd worden. Kun je dat van een moeder vragen?

Wie blijft volhouden dat de oorlog een kwestie is van goed of fout, houdt ons verleden in een moralistische greep. Het ontkent de tragische kant ervan. Dat betekent (nogmaals) niet dat fout goed wordt gepraat, maar wel dat je voorzichtiger wordt om vanuit de comfortabele positie van een latere generatie te oordelen over de voorgaande. Sinds we weten dat de meeste mensen in de oorlog niet zwart niet wit maar vooral grijs zijn geweest, zou je verwachten dat daar meer ruimte voor is. Zo niet op 4 mei. Dan koesteren we graag ons morele gelijk.

In het geloof begin je altijd weer opnieuw en dat geldt daarom ook voor de theologie.
Wat zeg je als je zo kernachtig mogelijk moet uitleggen wie of wat God is? Kom je dan met een verhaal (bv. de gelijkenis van de verloren zoon, oftewel van de Vader), of probeer je het met belijdenisgeschriftentaal: Vader, Almachtige, Schepper… en wat daar dan allemaal weer niet aan vasthangt en meekomt. We deden het allebei en waren toch nog op tijd klaar!?

Een tekst die we gisteren niet gebruikten, geef ik hier maar door.

 

metro parijs

De volgende dag las ik wat in zijn laatste essaybundel Onze Lieve Vrouwe van de Schemering. Toen gebeurde er iets anders. Ik raakte opnieuw onder de indruk van zijn taal, zijn zoekende, omtrekkende bewegingen, bij de films die hij bespreekt, bij literatuur en dichtwerk. Otten is een schrijver die je bedachtzaam moet lezen. In het tempo waarmee hij spreekt, bedacht ik. Maar of het dan ook vanzelf diepzinniger wordt? Wat vindt u van dit citaat, uit het genoemde boek:
“Juist de schrijvers die hun lezers op hun levensbeschouwelijke wenken bediend hebben, zullen het eerst uit de literatuurgeschiedenis verdwijnen – ze veranderen niets, want ze verlangden niet fundamenteel naar verandering” (256).

Assen, 23 april 2012

Verklaring Platform Levensbeschouwelijke organisaties Assen

Vorige week is de Asser bevolking opgeschrikt door het bericht over de ernstige beschadiging van een zeventig tal graven op de Zuiderbegraafplaats.
Het Platform Levensbeschouwelijke organisaties Assen spreekt zijn afschuw uit over deze grafschennis. De laatste rustplaats van ieder mens verdient eer en waardigheid. Voor nabestaanden is het onverdraaglijk als de graven van hun dierbaren moedwillig worden geschonden.
We roepen de autoriteiten op alles in het werk te stellen om de verantwoordelijken voor deze onaanvaardbare daad op te sporen en al het nodige te doen om herhaling van dergelijke incidenten te voorkomen.

In het Platform participeren:
de Protestantse Gemeente,de Rooms-katholieke parochie, de Moluks Evangelische kerk, het Humanistisch Verbond,de Iraakse moskee,de Turkse moskeeMevlana, de Islamitische vereniging El Muslimiem, de Soefibeweging, de geestelijke verzorging Wilhelmina Ziekenhuis, het Apostolisch Genootschap, de Nieuw Apostolische kerk, de Vrijmetselaarsloge, de Armeense Apostolische kerk.