Preken

Duurzaamheid

In mijn vrije tijd ben ik lid van een serviceclub. We komen regelmatig samen en dan moet er gegeten worden. Vooraf borrelen, en dan nemen we bij de bar met een rood of wit wijntje even de wereldproblemen door. Als we aan tafel gaan, dan zijn ze meestal wel opgelost.

Overdenking diaconale themaviering Duurzaamheid 10 maart 2019

Misschien kent u dat. Want volgens mij gebeurt het ook op verjaarsvisites, bij borreltafels, of in de kantine op je werk. WIJ weten wel hoe het anders moet als ZIJ maar eens naar ons, gewone mensen, zouden luisteren, of niet dan?

Als je eerlijk bent, dan besef je dat het – helaas – zo eenvoudig niet werkt.
Het is precies als met de verzoeking waarmee Jezus wordt geconfronteerd. De verzoeking van de snelle actie en de grote greep – maak van deze stenen brood – alsof de problemen van de wereld en van mensen met één grote machtsgreep opgelost zouden kunnen worden. Dat zouden we wel willen, dat is het verlangen naar de Sterke Man, maar zo werkt het niet en vaak werkt dat zelfs averechts. We moeten blijven ploeteren…

De zorg om het klimaat is dagelijks nieuws in deze tijden.
Dat vanmiddag de Klimaatmars wordt gehouden, wisten we nog niet toen we deze themadienst planden. Maar iedere dag is er in de krant en op de TV en in de politiek wel aandacht voor het klimaat. Deze week nog over een onderzoek wat we vinden van het klimaatbeleid. De meerderheid is inmiddels wel van mening dat er wat gebeuren moet, maar, zo blijkt, we wijzen het liefst naar anderen. De overheid naar de burgers en de burgers naar het bedrijfsleven en het bedrijfsleven naar de markt en de markt – wie is dat trouwens – weer naar de overheid. En ook opmerkelijk, ik citeer een onderzoeker: “Het is frappant dat mensen geregeld het idee hebben dat ze ontzettend hun best doen, maar niet in de gaten hebben dat hun gedrag eigenlijk weinig verandert. Vliegen doen we steeds meer, de vleesconsumptie zit al jaren op hetzelfde niveau en ook autorijden neemt weer toe” (Trouw van 7 maart).

Je zou er moedeloos van worden.
Dat is precies één van de reacties die je ziet. Ik wil proberen die verschillende reacties even met u op een rijtje te zetten, en dan de vraag te stellen: welke reactie past nu bij een christen? Misschien wat pretentieus, maar ik zou het toch wel even zo willen inzetten.

De eerste reactie is ontkenning. Ontkenning dat er iets aan de hand is. Ik denk niet dat we daar lang bij stil hoeven te staan; dat stadium zijn we hopelijk voorbij. Het is onmiskenbaar dat de manier waarop wij mensen de aarde uitbuiten op zijn grenzen stuit. Dat het anders moet, willen we met elkaar op deze planeet overleven. Er is geen plan-eet B.

De tweede reactie is die we net al noemden, de anderen hebben de schuld. We wijzen van elkaar af, om zelf maar niet in beweging te komen. Herkenbaar mechanisme, maar ook dat lijkt me niet de aangewezen weg voor een christen te zijn. Je eigen aandeel erkennen, je eigen schuld, is een teken van gezond verantwoordelijkheidsgevoel. En er is geen beter stimuleringsmiddel dan schuldgevoel.

Maar dat moet natuurlijk niet uit de bocht vliegen. Dan gaat het schuldgevoel je verlammen. Je wordt moedeloos – de derde reactie – en uiteindelijk leg je je hoofd in de schoot. ‘Wat kan ik er nu aan doen?’ Ik ben maar één miezerig radertje in een gigantisch groot geheel…
Denk echter nooit te klein van je zelf. Dat is een christelijke boodschap, die je kan helpen je lethargie te overwinnen. Denk niet te gering van je zelf, dat is pas zonde.

Een vierde reactie is activisme. Daar hebben we soms een handje van. We storten ons in allerlei acties, goedbedoeld en op zich ook waardevol en van betekenis, maar we rennen ons zelf voorbij. Alsof we de hele wereld op onze nek moeten nemen.

En een reactie die daar mee verwant is, is die van het moralisme. Dat ligt zeker als het om duurzaamheid en klimaat gaat op de loer. Dan nemen we elkaar de maat.
In Zweden hebben ze het woord flugskam – vliegschaamte. Op zich niet verkeerd om daar kritisch op te zijn. Maar te veel moralisme, verlamt. En het vervalt makkelijk in dat andere mechanisme waarin we weer comfortabel met het verwijtende vingertje vooral naar de anderen wijzen: de boeren, de bedrijven, de mensen met een dikke BMW, of de politiek en noem het allemaal maar op.

Dus, hoe moet het wel.
Zegt u het maar.
De gemakkelijke oplossing is er niet en kan ik, zeker niet vanaf hier, geven.

Maar misschien wel de volgende gedachte.
Christenen zijn mensen van de hoop.
Niet van het optimisme, maar van de hoop. Dat is een wezenlijk verschil.
Optimisme, dat hangt af van mijn eigen gesteldheid, van mijn karakter, van mijn instelling. De een heeft dat van nature meer dan de ander.
Maar hoop is iets anders dan optimisme.
Hoop is voor de gelovige gegrond, in een zekerheid en in een vertrouwen dat niet van ons afhangt, maar dat ons geschonken is.
Hoop ontspringt aan het geloof dat deze schepping een van God gegeven gave is.
Dat de wereld waarin wij leven, en waarvoor wij verantwoordelijkheid dragen en waar wij dus bewust en zorgvuldig mee om moeten gaan, dat dit Gods wereld is, die door zijn liefde wordt onderhouden en gedragen.
Hoop is de zekerheid dat onze daden ertoe doen en er toe bijdragen dat deze wereld Gods nieuwe wereld wordt, het koninkrijk, en dat het dus van het hoogste belang is je daar op te oriënteren. Bekering heet dat in de bijbel.

Jouw kleine daden doen er toe, omdat ze misschien niet morgen de wereld veranderen en de problemen oplossen, maar wel omdat ze je zelf veranderen en richten op het goede en voorkomen dat je ten prooi valt aan de duivelse machten van het kwaad.

Werkelijk anders gaan leven, consumeren, produceren?
Het is vreselijk ingewikkeld, maar het is waardevol en noodzakelijk om je daarin te verdiepen en te groeien in een duurzame manier van leven.

Vorig bericht Volgend bericht

Nog geen reacties

Laat een reactie achter