A: de betekenis is de betekenis die jij eraan geeft. Heel lang heeft de dogmatische denkbetekenis in kerken een rol gespeeld. Je kunt je ook concentreren op totaalervaring van bevrijding.
23 – Is Jezus lichamelijk opgestaan?
Jezus is waarlijk opgestaan.
A: het staat ieder vrij zich voor te stellen dat dit betekent is dood geweest en weer tot leven gekomen. Uiteindelijk weten we niet eens wat leven en dood zijn. Is de graankorrel dood in de zak met graan? Er zijn wisselwerkingen die we eigenlijk niet begrijpen. Andere interpretaties zijn ook mogelijk, zoals: het geestelijk goed blijft bestaan als mogelijke kans tot bevrijding.
24 – Komt Jezus terug?
Hij is nooit echt weg geweest.
A: Hierover bestonden vanaf het begin van de christelijke jaartelling al misverstanden. Men dacht dat hij weldra zou komen en in een wonderlijke pracht een eind aan alle ellende zou maken en de “bokken van de schapen scheiden”. Allemaal onbegrip, zo moest men wel erkennen. Er moest dus iets wat men als essentieel beschouwde in de revisie. Precies zoals wij er goed aan doen een alternatieve visie op de traditionele lezing te ontwikkelen en beide benaderingen in vrede naast elkaar te laten bestaan. Dit is compleet nieuw, want in de historie van de kerk ging het vooral om dogmatische geloofsredeneringen, terwijl de weg nu openstaat naar beleving en eenheid.
25 – Wordt mijn leven beoordeeld?
Ja, door alle anderen.
A: als de weergave betrouwbaar is zegt Jezus: oordeelt niet. Ik interpreteer: laat negatieve persoonlijke emotionele oordelen achterwege, zowel emotionele waardeoordelen over je zelf als over anderen. Beter is (a) de neiging om emotioneel veroordelen om te zetten naar pogen te begrijpen en (b) tegenover de automatische piloot van verontwaardiging en afkeuring je positieve verlangens en intenties te stellen en in barmhartigheid ten opzichte van jezelf en anderen te proberen die verlangens stapje voor stapje iets meer te realiseren. Vanzelfsprekend zijn oordelen over zaken, beweringen en gedragingen vaak noodzakelijk en/of nuttig.
26 – Bestaat er een hel?
Kijk eens om je heen.
27 – Gebeuren er nog wonderen?
Kijk eens om je heen.
28 – Wat beoogt de Heilige Geest?
Onrust stoken.
A: hier is weer een veronderstelling ingeschoven. De vraag die eraan vooraf hoort te gaan is: bestaat de heilige geest. Zie bij: bestaat God. De term is nuttig als je er de voorstelling bij maakt dat wij (degenen die ervoor kiezen) een bepaalde geestelijke houding willen cultiveren en daarmee het zout der aarde willen zijn of iets dat wat bescheidener is.
29 – Wat merk ik van de Heilige Geest?
Keer de vraag eens om.
A: of: wat merken anderen van de gezindheid die wij – hoe gebrekkig misschien ook – trachten te realiseren?
30 – Wat zijn engelen?
Verplegers, portiers, wegenwachters, cafébazen et cetera.
31 – Wat is de kerk?
Een noodvoorziening.
A: een christelijke kerk is een organisatie die in kerkdiensten het evangelie van de verlossing van zonden door Jezus preekt. In het verleden was dit de enige toegestane leer. Er lijkt ruimte te komen voor andere visies, die niet langer als ketterij ondergeschikt aan de traditionele visie en veroordeeld worden, maar nevengeschikt en getolereerd. Zo’n andere visie, die van mij, is: een organisatie die een hoofdmythe en nevenmythes symbolisch voltrekt. De leiders worden voorgangers genoemd, zij geven leiding aan een toneelstuk waarin de leden participeren door het volgen van rituelen en gezang en opwekking tot moreel gedrag. Dit doet denken aan de klassieke Griekse Tragedie met haar ten onder gaande held en het koor op de achtergrond. Er is ook een verschil: in de christelijke mythe is er een vermeende heldenrol weggelegd voor Jezus via de mythe van de opstanding. De nevenmythen roepen op tot geloof, hoop en liefde. Het ten grondslag liggende drama werd aangegrepen om verscheidene functies te vervullen, zoals:
a. Een esthetische functie: kunst in schilderingen en muziek
b. Een gezagsfunctie via een bedachte verticale structuur. Deze dient kritisch onderzocht te worden omdat zij een relict is van archaïsche wortels en gevoed door behoefte aan macht over anderen en het bepalen van hun gedrag.
32 – Waarvoor dient de kerk?
Om opgeheven te worden.
A: het is zeer wenselijk dat er een eenheid bestaat van mensen die ondanks alles een heilzaam leven willen leven. Daarvoor is wel nodig dat de traditionele kerk haar falen in de geschiedenis erkent en dat zij werkt aan een revisie van haar leer en leven.
33 – Kun je geloven buiten de kerk?
Vaak beter.
A: maar dat is wel treurig en een signaal dat er veel misgegaan is en mislukt. Het zou geweldig zijn als de stervende kerk zou opstaan in een eerlijk functionerende vorm. Dat zou nog eens een waarlijke opstanding zijn!
34 – Waarom zou ik naar de kerk gaan?
Omdat ik het niet kan laten.
35 – Waarvoor dienen kerkdiensten?
Om op een zinvolle manier de tijd te verdrijven.
A: maar over wat zinvol is om de tijd daar te verdrijven, daarover moet nodig meer nagedacht worden.
36 – Hoe is de christelijke kerk met het Joodse volk verbonden?
Door een geschiedenis van schuld en schaamte.
37 – Is de Bijbel Gods woord?
Ja, en meer dan dat.
A: zodra je hier ja op zegt loop je het risico dat teksten weer te pas en te onpas worden gebruikt en misbruikt. Liever: er zijn her en der inspirerende teksten te vinden, zowel in de Bijbel als elders. De bijbel exclusief maken leidt niet tot eenheid onder mensen, afgezien van archaïsche wetgevingen die tot onheil leiden en afgezien van de vele fouten en tegenspraken in de bijbel. Het is aan te bevelen even vaak of vaker andere bronnen ter inspiratie voor een heilzaam leven te benadrukken, bij voorbeeld een tekst van Spinoza of Boeddha.
38 – Kun je de Bijbel in enkele woorden samenvatten?
God is liefde. De rest een verhaal eromheen.
A: nu nog de echte vraag: hoe geven we hier vorm aan in concrete situaties?
39 – Hoe dien ik de Bijbel te lezen?
Met open ogen en gezond verstand.
40 – Wat is bidden?
Jezelf bij elkaar rapen.
A: de meditatieve stilte ingaan.
41 – Worden mijn gebeden verhoord?
Ja, maar niet altijd zoals je wenst.
A: je meditatieve wensen werken krachtig door herhaling. Wie dat wil kan zo’n meditatie bij mij verkrijgen.
42 – Waarom bidden wij het Onze Vader?
Omdat Jezus er ooit mee begonnen is.
43 – Wat is de zin van mijn individuele bestaan?
Dat ik het leven doorgeef.
44 – Waaraan kun je een christen herkennen?
Aan zijn of haar optimisme.
A: aan zijn of haar oprecht verlangen een heilzaam leven te leiden en aan deze intentie concreet te werken.
45 – Wat is liefde?
Alles wat een ander goed doet.
A: veel mensen hebben zoveel liefde gemist, zijn emotioneel in de steek gelaten door negeren of koeioneren dat het essentieel is te benadrukken dat je eerst moet leren jezelf lief te hebben. Voor volwassenen is het idee om liefhebben van jezelf en anderen gelijk op te laten gaan een werkbare manier. Daarnaast is acceptatie een onderdeel van liefde.
46 – Is de mens goed of slecht?
Mensen zijn tussenwezens, geen engel, geen beest.
47 – Kan ik in vrede met God leven?
Keer de vraag eens om.
48 – Kan of moet ik anderen vergeven?
Als het even kan. Je moet altijd vergevingsgezind zijn, maar dat betekent niet dat vergeven altijd mogelijk is.
A: vergevingsgezindheid is inderdaad de crux. Doe het voor jezelf in de eerste plaats, vergeven is loslaten om zelf meer ruimte te krijgen voor meer positieve ervaringen.
49 – Gaat het om mijn leven op aarde of in het hiernamaals?
Het gaat om het leven, waar dan ook.
50 – Wat moet ik mij voorstellen bij een ‘eeuwig leven’?
Eeuwig leven is een zinvol en vruchtbaar leven, hier en nu, overal en altijd.
51 – Wat gebeurt er na de dood?
Dat zullen we nog wel zien…
52 – Wat is de toekomst van de wereld? – Dat Koninkrijk van U, wordt dat nog wat?
Het zal wel met een sisser aflopen.
A: we weten het niet. Laten we tegen beter weten misschien in ons inzetten alsof het ooit nog wat wordt. Dat is genoeg. Toch valt er nog iets toe te voegen, zie ook verderop: het koninkrijk der hemelen komt en is gekomen op elk moment en zolang wij in een staat van liefde zijn. Uw koninkrijk kome betekent een uitnodiging aan onszelf ons open te stellen voor de staat van liefde en genade waarvan wij vervuld kunnen zijn.
Toegevoegde vraag: 53: Wat ben ik waard en wat ben jij waard: ik ben liefde waard. Jij bent liefde waard.