open doekje

augustus 30, 2014 1 reactie

Kerkvader Augustinus (gest. 430) was een begenadigd prediker. Tijdens zijn preken, werd hij dikwijls onderbroken door geroep van enthousiaste hoorders of door een klaterend applaus van het kerkvolk. In Augustinus de Zielzorger van Frits van der Meer, kun je het teruglezen:
“Waar een hedendaagsch gehoor zich bepaalt tot een zeldzaam knikken of spitsen van de lippen, liet het oude gehoor den spreker door kreten merken dat zij hem volgden, een tekst herkenden, een woordspeling begrepen – ongeveer als een klas jongens pleegt te doen bij een gezienen leeraar” (p. 377, het boek dateert uit 1947).applausmeter

Bij de start van het nieuwe theaterseizoen lees ik in de krant een artikel waarin kritiek wordt geuit op de typisch Nederlandse gewoonte om na elke muziek- of theatervoorstelling meteen een staande ovatie te geven. Hoe belabberd de uitvoering ook is geweest, of hoe saai het stuk, er volgt applaus, en steevast staande. Waar publiek in het buitenland nog wel eens boegeroep laat klinken, applaus beperkt tot een zuinige beleefdheid of achterwege laat, wordt in Nederland elke nuance om de mate van waardering te laten blijken uitgeschakeld. Ook het open doekje, het spontane applaus na een mooie aria, of na een fraaie toneelscène, is uitgestorven. Het lijkt erop alsof in de schouwburg nog maar één reactie mogelijk is, waar niemand van af durft te wijken. Geklapt zal er worden. Na afloop, en wel staande.

Zelf heb ik slechts een keer applaus ontvangen tijdens een kerkdienst. Het is al lang geleden, aan het einde van een middagdienst in een Fries dorpje, toen ik meedeelde dat ik een beroep had aangenomen en dit dus mijn laatste gastdienst was geweest. Ik heb dat toen uitgelegd als een teken van waardering, maar nu ik er over nadenk, kan het natuurlijk net zo goed uit opluchting zijn geweest. Heb ik toch de nuance gemist…?

 

dierenhemel

augustus 25, 2014 2 reacties

Is er een dierenhemel?
In één van zijn kritische bijbelcolumns vertelt Maarten ‘t Hart dat toen hem werd geleerd dat de poorten van Gods Koninkrijk voor dieren gesloten blijven, hij prompt zijn geloof verloor.
In het gereformeerde milieu van Maarten’s  jeugd was geen ruimte voor twijfel over welke geloofsvraag dan ook. Weten wij het vandaag ook zo zeker?

hondengebedEen paar weken geleden moesten wij onze hond in laten slapen. “Veel te vroeg, maar op Zijn tijd…?” Tja, dat eerste weet ik wel, ze werd slechts 8 jaar, dat tweede zo net nog niet. Na consultatie van de dierenarts en overweging van het advies, hebben wij die beslissing genomen. Zo’n hond gaat daar nietsvermoedend in mee. Ik had niet de neiging troostende woorden tot haar te richten, over een hondenhemel of zoiets, of dat ze nu naar een plaats gaat waar ze geen pijn meer zal hebben. Maar dat hoefde ook helemaal niet. Ze deed simpel de ogen dicht, na het spuitje van de dierenarts. De enigen die troost nodig hadden, waren wij, achterblijvers. Daarom zeiden wij tegen elkaar: “Ze heeft een goed leven gehad“, en: “Zo ging het niet meer, dat wil je haar ook niet aandoen”, en meer van zulke redenaties achteraf, en natuurlijk vooral: “Het is maar een hond“.

Zo is het ook.
Het verlies van een hond heeft daarnaast ook enkele praktische nadelen, heb ik gemerkt. Want je kunt prima wandelen zonder hond, maar drie keer daags? Dat komt er toch niet echt van.
En, vorige week kwam ik pas laat in de middag voor het eerst buiten om te ontdekken dat het de ophaaldag van de groene container was geweest. Gemist.

Eén geluk: in de hemel zijn geen groencontainers…. Dat weet ik dan wel zeker, …. denk ik.

 

zelfhulp

augustus 21, 2014 0 reacties

In de jaren negentig was bisschop Desmond Tutu voorzitter van de Waarheids en Verzoeningscommissie, die in Zuid-Afrika was ingesteld om in het reine te komen met het apartheidsverleden. Talloze mensen, slachtoffers maar ook daders, kregen gelegenheid om hun verhaal te doen. Het heeft voor velen helend gewerkt en is nog steeds een uniek voorbeeld van hoe een samenleving  een traumatisch verleden probeert te verwerken.

vergevingOnlangs las ik Het boek van vergeving dat Tutu, samen met zijn dochter Mpho (net als vader, Anglicaans priester) heeft geschreven en dat voor een belangrijk deel gebaseerd is op zijn ervaringen uit deze periode. Volgens vader en dochter zijn er vier stappen nodig op het pad van de vergeving:
1. het verhaal vertellen
2. de pijn benoemen
3. vergeving schenken
4. de relatie vernieuwen of loslaten,
die ze in het boek nader toelichten en van praktische oefenopgaven voorzien.

Herhaaldelijk lees je in hun boek dat vergeven vooral ook betekent: jezelf een dienst bewijzen. Je weigert je zelf gevangen te laten houden door woede en wraak. Je bevrijdt je zelf van een verleden dat bepaald wordt door geweld en wrok.

Het is hetzelfde argument dat Tutu ook gebruikt in zijn, onlangs herhaalde oproep, om vrede in Israël/Gaza te bewerkstelligen. Hij richt zich tot de Israëli’s met het advies: bevrijd jezelf door de Palestijnen te bevrijden (lees zijn oproep in de Israëlitische krant Ha’aretz).

Uit het genoemde boek, dat ik met veel instemming heb gelezen, geef ik graag nog het volgende citaat door:
Wij zijn van nature goed. Ja, we doen veel dingen die slecht zijn, maar in wezen zijn we goed. Als dat niet zo was, zouden we niet geschokt en ontredderd zijn wanneer we elkaar kwaad doen. Wanneer iemand iets afgrijselijks doet, komt dat in het nieuws omdat het een uitzondering is op de regel. We leven te midden van zoveel liefde, vriendelijkheid en vertrouwen dat we vergeten dat dit bijzonder is. Vergiffenis schenken is de manier waarop we teruggeven wat ons is afgenomen en waarop we de liefde en vriendelijkheid en het vertrouwen die verloren zijn gegaan herstellen. Met elke daad van vergeving, klein of groot, komen we dichter bij heelheid. Vergeving is niets minder dan de manier waarop we onszelf en onze wereld vrede brengen” (p. 14)Afbeelding1

spraakverwarring

augustus 18, 2014 1 reactie

Wij hebben het gisteren gezongen.
In de versie van Ellert en Rikkert. Om eerlijk te wezen, niet mijn favoriet, maar in de dienst stonden de jongeren centraal, de muziekgroep speelde en die heeft het in zijn lijst van arrangementen, vandaar….

Sinds dit weekend is er voor Vlamingen en Nederlanders een zelfde tekst voor het Onze Vader. Tenminste, voor de katholieken. Geautoriseerd door de bisschoppen en op aandringen van het Vaticaan, zo begrijp ik uit het krantenbericht. Na de invoering van de landstaal in de mis, zo’n halve eeuw geleden, werd het daar wel eens tijd voor. Rome denkt in (halve) eeuwen, zoals het gezegde luidt.

Onze Vader in plaatjes

Onze Vader in plaatjes

In mijn vorige gemeente gebruikten we de oecumenische versie van het Onze Vader, als een gebaar, maar de plaatselijke katholieken bleken, als er eens een oecumenische viering was, die weer niet te herkennen, dus dat schoot ook niet echt op.
Inmiddels proberen we sinds de Nieuwe Bijbelvertaling de nieuwe variant er in te krijgen, maar ook dat lukt nog niet erg. Wat je jarenlang uit je hoofd hebt geleerd, blijkt hardnekkiger te zijn dan je denkt.

Is het daarom een idee om wat het gebed des Heren betreft bij de moederkerk aan te sluiten? Natuurlijk moeten onze ‘bisschoppen’ (de synode) zich daarover beraden en plaatselijke gemeenten hun inspraakrondes houden, maar het moet toch mogelijk zijn om zoiets voor 2017 met elkaar af te spreken, 500 jaar na de Reformatie? Zodat heel het Nederlandse taalgebied het Onze Vader op dezelfde manier bidt. De nieuwe rk-versie lijkt overigens al aardig op de protestantse variant. Er moet dan nog wel een gezamenlijke oplossing gevonden worden voor het slot van het gebed, de lofprijzing (Want van U is het koninkrijk, enz.), dat protestanten gewend zijn mee te bidden, maar bij de katholieken achterwege blijft…

Zou het ooit lukken dat de christelijke gemeenschap met één mond spreekt….?
De nieuwe tekst:
Onze Vader, die in de hemel zijt,
uw naam worde geheiligd,
uw rijk kome,
uw wil geschiede,
op aarde zoals in de hemel.
Geef ons heden ons dagelijks brood
en vergeef ons onze schulden,
zoals ook wij vergeven aan onze schuldenaren
en breng ons niet in beproeving
maar verlos ons van het kwade.

Met afschuw en verbijstering nemen wij kennis van wat er momenteel in Irak gebeurt.
Wij voelen ons verbonden met de christenen in dit verscheurde land, waar de bakermat van onze beschaving ligt en waar vanouds christelijke gemeenschappen deel uit maken van een veelkleurige en multireligieuze samenleving. 5d6e635578
Door het redeloze geweld van de islamitische terreurorganisatie IS, waar geen enkele rechtvaardiging voor te geven is, dreigen niet alleen na bijna 2000 jaar aanwezigheid de christelijke gemeenschappen uit deze regio te verdwijnen, maar ook andere religieuze groeperingen en moslims die een andere vorm van de islam aanhangen.
Wij roepen plaatselijke christenen en christelijke kerken en gemeenschappen op, voorbede te doen voor de bedreigde inwoners van Irak.
Met deze oproep willen wij een signaal afgeven, dat wij de rechtvaardiging van elk sektarisch of religieus geweld, ook in onze eigen maatschappij, verwerpen. Het strijdt met de bijbelse opdracht zoals wij die verstaan, om onze naaste lief te hebben als onszelf (Mat. 22: 39) en om alles in het werk te stellen om met alle mensen in vrede te leven (Rom. 12: 18).
Laten we samen, als mensen van goede wil, streven naar vrede, verzoening en gemeenschapszin, dichtbij en veraf.

(opgesteld door het Pastoresconvent, het samenwerkingsverband van voorgangers van vrijwel alle christelijke kerken en gemeenschappen in Assen)

Kerk in Actie helpt in Irak.
Gebedspunten voor Irak van Open Doors

pico bello

augustus 11, 2014 0 reacties

In de tijd dat de plastic bankpas werd geïntroduceerd, had ik aanvankelijk moeite om mijn PIN-code te onthouden. Op zich vreemd, want toentertijd kende ik diverse kentekens van gemobiliseerde dorpsgenoten uit mijn hoofd, de volledige nummers van al onze spaar- en betaalrekeningen, maar op een of andere manier tuimelden die vier cijfers van de PIN-code steeds uit mijn korte termijn geheugen. Misschien was het een freudiaans verzet tegen deze nieuwigheid??IMG_2389
Toen ik een keer bij het postagentschap stond, dat in de plaatselijke huishoudzaak was ingebouwd en de enige plek in ons dorp was waar je contant geld kon krijgen, was ik mijn code weer eens vergeten. De juffrouw achter het loket wist wel raad: ‘Wacht maar, ik bel je vrouw wel even’.  Zo gezegd zo gedaan (tel. nr. 1864), en na de nodige informatie van het thuisfront, kon ik met een gevulde portemonnee op huis aan.

Tijdens onze afgelopen vakantie kwamen we in Duitsland deze bijzondere service-mogelijkheid tegen. Voor het onderhoud van de kerk. Gelukkig wist ik mijn pincode nog…

nog één keer

juli 15, 2014 1 reactie

Dominees denken in zondagen.
Als ik dezer dagen gevraagd word: ‘Heb je al gauw vakantie?‘, dan antwoord ik: ‘De 20e moet ik nog preken, daarna begint het…’.

Paulus, ill. uit de Moerentorfbijbel, 1657

Paulus, ill. uit de Moerentorfbijbel, 1657

Zondag nog één keer Paulus. Met fragmenten uit zijn befaamde brief aan de Romeinen zijn we de afgelopen zondag in de weer geweest.
Aan reacties van kerkgangers te merken, best wel weerbarstige teksten (zowel die van Paulus, als die van mijn uitleg?).
Zelf hou ik wel van de uitdaging. Over Paulus zijn er veel misverstanden. Ik heb niet de illusie die met een paar preken uit de wereld van de toevallig aanwezige hoorders te kunnen bannen, maar misschien kun je er een klein beetje aan bijdragen dat het beeld van Paulus wat genuanceerder wordt.

In de Paulus-studie spreekt men sinds een aantal jaren van een Nieuw perspectief op Paulus, waarmee vooral bedoeld wordt dat we hem nu niet meer plaatsen tegenover het Jodendom, maar in zijn Joodse context. Het oude beeld is dat Paulus, toen hij werd bekeerd op weg naar Damascus, zich van het Jodendom afkeerde en Christen werd. Maar dat is een misverstand (en een anachronisme). Paulus is veel meer Jood (gebleven) dan de christelijke traditie heeft willen weten. Als je dat gegeven laat gelden, gaan zijn teksten opeens anders klinken.

Zondag gaat het over een gedeelte uit zijn Israël-betoog, Rom. 9 – 11. Het maakt nogal uit met welk vooroordeel je dit gedeelte leest. Als je Paulus ziet als Jood die zijn geloof heeft afgezworen en christen is geworden, ga je andere uitspraken benadrukken dan wanneer je hem ziet als een volgeling van Christus die zijn Joodse identiteit blijft koesteren.

Nog één keer zal ik mijn best doen, om Paulus recht te doen…. En dan, vakantie!

7X7

juli 8, 2014 0 reacties